Kinderhematologie en -oncologie
OVERZICHT
Bloedkankers of leukemieën vertegenwoordigen ongeveer 30 % van de kankers bij kinderen. Daarna komen de kankers van het centrale zenuwstelsel (hersentumoren) en kankers van de lymfeklieren of lymfomen.
Bepaalde soorten kankers komen specifiek bij kinderen voor. Het zijn blastomen of embryonale tumoren. De cellen van het embryo hebben een groot vermogen tot vermeerdering.
In het begin zijn ze niet zo talrijk en op termijn moeten ze tot een volwassen orgaan uitgroeien. Zodra het orgaan is samengesteld, houden de cellen op met zich te vermenigvuldigen. In het geval van een blastoom gaan ze door met groeien. Men beschrijft aldus nefroblastomen, die zich uit embryonale niercellen ontwikkelen, hepatoblastomen, die voortkomen uit embryonale levercellen, en retinoblastomen uit embryonale netvliescellen. Deze retinoblastomen zijn zeldzaam en alle gevallen in ons land worden in het Kankercentrum behandeld, dat op dit vlak een Europese referentie is.
Sarcomen komen ten slotte, net zoals botkankers, eerder bij jongeren voor. Deze tumoren worden behandeld in samenwerking met experts in chirurgie en radiotherapie die ook tumoren bij volwassenen behandelen.
Het geval van elke jonge patiënt wordt besproken tijdens multidisciplinaire bijeenkomsten waaraan alle specialisten deelnemen die betrokken zijn bij de diagnose en de behandeling van kindertumoren. Na overleg beslissen de specialisten samen over de behandeling die het meest geschikt is voor een bepaalde patiënt, rekening houdende met de diagnose, de zorgstandaarden en de nieuwste wetenschappelijke ontdekkingen.
SYMPTOMEN
De kankersymptomen evolueren snel bij kinderen, in enkele weken tijd. Bij leukemieën functioneren de bloedcellen niet meer normaal. De verandering van de rode bloedcellen veroorzaakt bleekheid en vermoeidheid, die van de witte bloedcellen leidt tot herhaalde infecties, die van de bloedplaatjes veroorzaakt frequente en moeilijk controleerbare bloedingen. Bovendien dringen de kankercellen in het bot, wat tot de zogenoemde zwervende pijn leidt als ze van plaats veranderen.
De symptomen komen tot uiting in een verandering van het orgaan waarin de tumor zich ontwikkelt: bloed in de urine als de nieren worden getroffen, een gele kleur als het om de lever gaat, breuken als de kanker de botten aantast …Door de plaats die de tumor inneemt, kan hij zichtbaar of voelbaar zijn: zwelling in de keel, palpatie van een massa in de buik…De samendrukking die deze massa veroorzaakt, kan op zijn beurt symptomen veroorzaken, zoals hoofdpijn of misselijkheid in het geval van hersentumoren.
De snelle evolutie van kankers bij kinderen geeft aan hoe noodzakelijk het is om zich zonder uitstel tot een referentiecentrum te wenden, dat op dit gebied over veel ervaring en over de nieuwste diagnose- en behandelingstechnieken beschikt.
RISICOFACTOREN
Er bestaan niet veel factoren die het verschijnen van kanker bij kinderen in de hand werken. Soms spelen bepaalde genetische afwijkingen een rol. Onderzoeken die momenteel in onze instelling lopen, richten zich met name op de genetische factoren die het verschijnen van retinoblastomen in de hand werken.
BEHANDELING
Door zeer efficiënte beeldvormingsonderzoeken, zoals de PET Scan, kan men tegenwoordig de kenmerken van de tumor beter beschrijven. Met de zogenoemde functionele beeldvorming kan men bijvoorbeeld de cellen merken die zich snel op verschillende plaatsen in het lichaam vermenigvuldigen. Het is tegenwoordig mogelijk om de grenzen van de tumor met grote precisie te bepalen en ervoor te zorgen dat hij via een operatie volledig wordt weggenomen.
Chemotherapie, die bij de meeste kinderkankers wordt gebruikt, is doeltreffender geworden en minder toxisch. Met chemotherapie kan men nu in de meeste gevallen genezing bereiken. Er worden voortdurend uitgebreide internationale studies uitgevoerd om de resultaten van chemotherapie nog te verbeteren. De patiënten van de groep kinderhematologie-oncologie van het Kankercentrum worden betrokken bij gecontroleerde studies over de meest recente geneesmiddelen. Ze hebben toegang tot moderne behandelingen zonder dat ze daarvoor naar het buitenland moeten. De regelmatige contacten met andere experts over de hele wereld, die in het kader van de studies opgelegd worden, staan borg voor een kwaliteitsvolle zorgverlening.
Bij sommige indicaties, en in functie van het soort of de ernst van de tumor, kan men een ruggenmergtransplantatie overwegen. De dienst kinderhematologie-oncologie heeft veel ervaring in dit domein omdat het een pionier was op het gebied van transplantaties bij bloedziekten. De procedure vindt plaats in een dienst die specifiek aan kinderen is gewijd en gebeurt onder toezicht van kinderhematologen-oncologen. Er is geen overbrenging naar een dienst voor volwassenen nodig, noch naar een andere instelling.
De ongewenste effecten die met chemotherapie worden geassocieerd, zijn tegenwoordig beter onder controle. Met efficiënte geneesmiddelen kan men de misselijkheid en het braken bestrijden en het risico op infecties verminderen. Er werden laserbehandelingen op punt gesteld om irritatie van het slijmvlies zoals aften te voorkomen of te behandelen. Ze verminderen de pijn en versnellen de genezing van de wonde.
De lopende onderzoeken binnen onze multidisciplinaire groep bestuderen eveneens het gen dat gevoeligheid voor bepaalde kankers zou kunnen veroorzaken (vooral retinoblastomen), de rol die de ruggenmergcellen spelen in de ontwikkeling van kankers en de verbetering van de immuuntolerantie bij ruggenmergtransplantaties. Ook de langetermijnopvolging van patiënten die een transplantatie of chemotherapie ondergingen, vormt het onderwerp van onze onderzoeken.
Ten slotte is therapeutische vooruitgang ook verbonden met de verfijning van chirurgische reconstructietechnieken en met de mogelijkheid om radiotherapie zo gericht mogelijk toe te dienen, wat wil zeggen dat de kankercellen worden vernietigd en de gezonde weefsels worden gespaard.
Ten slotte is therapeutische vooruitgang ook verbonden met de verfijning van chirurgische reconstructietechnieken en met de mogelijkheid om radiotherapie zo gericht mogelijk toe te dienen, wat wil zeggen dat de kankercellen worden vernietigd en de gezonde weefsels worden gespaard.
BEGELEIDING
Ondanks de vooruitgang die op therapeutisch gebied werd geboekt, blijft het vaak moeilijk om te aanvaarden dat bij een kind kanker werd vastgesteld. Het is dus belangrijk dat bij de opname niet alleen medische aspecten aan bod komen maar dat het kind en zijn familie eveneens een sociale en psychologische omkadering krijgen aangeboden. De school in het ziekenhuis geeft kinderen de mogelijkheid om les te volgen tijdens hun verblijf in het ziekenhuis. Dankzij verschillende verenigingen kan de groep kinderhematologie-oncologie bovendien diverse animaties aanbieden, vakantiekampen organiseren…
Ten slotte legt de cd-rom ‘Vertel me eens bloedcel, wat is dat dingetje?' zieke kinderen maar ook de mensen in hun omgeving (school, jeugdbewegingen…) uit wat leukemie is, en wat de verschillende behandelingsinstrumenten zijn waarmee men deze tegenwoordig in de meeste gevallen succesvol kan bestrijden.
>> Kidscancer.be
Tenslotte heeft het onco-hematologie pediatrische ziekenhuis, op 20 Mei, 2009 zijn nieuwe externe ruimte geopend.
Deze externe ruimte werd lang geleden verwacht!
Het zal kinderen helpen om een blik op de seizoenen te hebben. In deze ruimte, zullen de relaties groeien! De binnenkant zal aan de buitenkant uitglijden en de wil van kinderen ontdekt het licht van de dag!
