Het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologie (CTMA), dat in overleg met het Kankercentrum van het Universitaire Ziekenhuis Saint-Luc werkt, houdt zich bezig met het genetische erfgoed van kankercellen. Kanker gaat namelijk gepaard met veranderingen binnen bepaalde genen in de cellen van ons organisme.

De technieken van de zogenaamde moleculaire biologie of moleculaire genetica laten toe om de specifieke wijzigingen van deze genen of moleculen (proteïnen, RNA) die door deze genen worden geproduceerd, te identificeren en te bestuderen.

De moleculaire genetica en biologie dragen bij tot een beter begrip van de eigen mechanismen van de werking van onze cellen.

Het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologie leidt tot een translationele onderzoeksactiviteit: die dient om de ontdekkingen die uit fundamenteel, in laboratoria uitgevoerd onderzoek voortkomen, te vertalen naar praktische toepassingen die nuttig zijn voor de verzorging van de zieken.

Er bestaan heel wat voorbeelden van de toegevoegde waarde van translationeel onderzoek op gebied van diagnose en behandeling. Zo leidden de werkzaamheden van het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologieën tot de klinische implementatie van een test voor het opsporen van kankercellen van de prostaat in urine. Deze test is een belangrijk hulpmiddel voor de diagnostische benadering van prostaatkanker en voor het identificeren van pijnloze of agressieve presentatiemanieren. Het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologie is het enige universitaire centrum in België dat daartoe in staat is en is in dit domein een referentie op Europees vlak geworden.

Bij colonkanker ziet men nieuwe, zeer efficiënte geneesmiddelen tot stand komen, tyrosine kinaseremmers die zich specifiek op proteïnecellen (Ki-ras) richten en deze blokkeren. De activiteit van deze proteïnecellen is ontregeld en rechtstreeks betrokken bij de ontwikkeling van kanker. Bij colonkanker zijn deze geneesmiddelen echter uitsluitend actief bij niet-gemuteerde vormen van deze ontregelde proteïnen. De vernieuwende technieken die het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologie ontwikkelde, laten toe om snel in tumorstalen van patiënten te zien of deze cellen al dan niet gemuteerd zijn en dus om snel vast te stellen welke patiënten profijt kunnen trekken uit deze geneesmiddelen.

Dankzij het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologie hebben de ontdekkingen van de onderzoekers onmiddellijk effect op de kwaliteit van de zorg die de zieken krijgen toegediend.

Dankzij bepaalde geavanceerde instrumenten gaat het onderzoek naar genetische afwijkingen die betrokken zijn bij het optreden van kankers, met rasse schreden vooruit. Zo leiden de technieken van de moleculaire microarrays van hoge en lage densiteit tot de gelijktijdige studie van ettelijke honderden tot duizenden moleculen die het genetische erfgoed vormen. Ze berusten op het gebruik van sonden met verschillende configuraties die in staat zijn om hun eigen equivalente doel te herkennen in het genetische erfgoed en dus kunnen bepalen of deze doelen al dan niet de gezochte genetische afwijking vertonen.

Het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologie levert inspanningen om deze soms erg complexe technieken te verbeteren en te vereenvoudigen zodat ze gebruikt kunnen worden om de klinische benadering van de diagnostiek en de behandeling van kankers te optimaliseren.

Moleculaire microarrays zijn een grote vooruitgang in het onderzoek naar genetische afwijkingen die betrokken zijn bij de verschijning van talrijke vormen van kanker.

Ten slotte draagt de moleculaire biologie bij tot een efficiënter gebruik van kankerbestrijdende geneesmiddelen. De manier waarop geneesmiddelen in het organisme worden gemetaboliseerd, wordt namelijk ook door de genen beïnvloed. Bepaalde geneesmiddelen kunnen een toxisch effect hebben of bij bepaalde patiënten met een genetische predispositie helemaal niet werken.

De farmacogenetica is gebaseerd op de technieken van de moleculaire biologie en kan snel en efficiënt uitmaken wie een risico loopt en kan dus voorkomen dat er ongewenste effecten optreden, of de patiënten identificeren die er goed of slecht op zullen reageren. Deze nieuwe toepassingen maken het dus mogelijk om geneesmiddelen op individuele basis te selecteren, op basis van hun doeltreffendheid en hun toxiciteit (door in dit geval de dosis aan te passen of een minder toxisch alternatief te kiezen).

De farmacogenetica, die uit de verenigde vooruitgang van de genetica en de moleculaire biologie ontstond, leidt tot een doeltreffender en veiliger gebruik van de behandelingen tegen kanker.

Door de evolutie van de technologieën moet de geneeskunde zich openstellen voor andere disciplines zoals de bio-informatica en de biostatistiek, de biochemie en engineering. Het Centrum voor Toegepaste Moleculaire Technologie werkt nauw samen met het Kankercentrum en binnen een consortium dat deze multidisciplinaire partnerschappen omvat. Deze nieuwe aanpak getuigt van een evolutie die, gezien de complexiteit van de diagnostische en therapeutische benaderingen van kanker en vanuit de bekommernis om deze ziekte steeds efficiënter te beheersen, onvermijdelijk is.